AI in het Onderwijs

AI en het onderwijs

Artificial Intelligence, vaak afgekort als AI, verwijst naar technologieën die in staat zijn om menselijke taken over te nemen. Denk bijvoorbeeld aan automatische tekstanalyse of gespreksprogramma’s zoals chatbots. Deze technologie biedt veelbelovende kansen om het onderwijs te verbeteren, maar roept tegelijkertijd vragen op over de kwaliteit van onze communicatie. Zoals een collega vaak zegt : “De trein is al vertrokken, wanneer stap je in?”.

De vraag is dus niet of we AI gebruiken, maar hoe we dat op een verstandige manier gaan doen. Hoe kunnen de AI-tools ons helpen om de communicatie tussen docenten en studenten niet alleen sneller maar ook betekenisvoller te maken? Binnen het onderwijs kan AI zeker een bijdrage leveren aan meer persoonlijke leerervaringen. Toch blijft het de vraag of AI de menselijke interactie kan vervangen, of juist iets kan toevoegen aan wat we nu al doen. Het is daarom interessant om te kijken hoe we AI op een duurzame manier kunnen integreren in het onderwijs, zodat het op de lange termijn echte meerwaarde biedt (Kennisnet).

Ik las ergens: AI-tools zoals chatbots en programma’s die bepaalde taken automatiseren, kunnen de communicatie tussen docenten en studenten aanzienlijk verbeteren. De vraag is dan natuurlijk wat is beter? Ik kan een chatbot bouwen die het grootste deel van mijn mails automatisch beantwoord. Maar of degene die de mail stuurde voldoening ervaart bij ‘mijn’ antwoord is zeer de vraag.

AI tools kan ervoor zorgen dat vragen sneller worden beantwoord, dat informatie beter toegankelijk is en dat feedback meer op de student kan worden afgestemd. Dat is positieve effecten, want het kan leiden tot meer betrokkenheid en een persoonlijkere leerervaring. Tegelijkertijd brengen deze technologische ontwikkelingen ook uitdagingen met zich mee. Een van de risico’s is dat de menselijke kant van communicatie – zoals empathie, toon, en non-verbale signalen – op de achtergrond raken. Een balans vinden is dus essentieel: AI zal de communicatie ondersteunen en versterken, maar mag zeker niet de menselijke verbinding vervangen.

Een interessante ontwikkeling in dit verband is het nieuwe kennisdomein van “prompten”. Dit betekent dat je in een AI-omgeving een specifieke tekst invoert om iets aan de AI te vragen. Dat lijkt eenvoudig, maar dat valt tegen. Om een goede prompt te schrijven heb je gedegen kennis nodig van het systeem waarin je de prompt invoert. Het vraagt inzicht in het systeem (wan kan het), creativiteit (met welke prompt krijg je het beste antwoord), en domein kennis (zodat je weet of het antwoord van de AI omgeving klopt). Verder is het zo dat de algemene AI nog volop in ontwikkeling is en op zeer specifieke generieke data is getraind. Met als gevolg een stortvloed aan antwoord, waar een hele berg onjuiste of onvolledige informatie bij zit. Dit benadrukt het belang van kritisch denken en een goed begrip van wat AI wel en niet kan.

Een AI onderwijs werkvorm

Tijdens de minor hebben een actieve AI werkvorm getest. De studenten (die veelal lesgeven op het MBO) kregen de opdracht om met behulp van AI een historische afbeelding te maken van Hannibal die de Alpen over trok en de strijd aanging met de Romeinen. De afbeelding moet zoveel mogelijk aspecten van de geschiedenis van Hannibal visualiseren en zoveel mogelijk kloppende historische details laten zien.

De studenten werden in groepjes verdeeld en aan het eind presenteerden de groepen hun resultaten aan elkaar. Dit leverde niet alleen interessante ideeën op, maar ook waardevolle inzichten op in het gebruik van de AI tools en hoe de groepjes visueel tegen de geschiedenis aankeken (erg creatief). Tevens werd terplekken de feiten gecontroleerd (ze spraken elkaar aan op welke dingen wel en niet klopte in de afbeelding). Dus zonder les te geven over de Romeinse geschiedenis (die kennis heb ik zelf ook onvoldoende) heeft de groep een hoop inhoudelijk geleerd over dit thema. Daarnaast hebben ze samen moeten werken, moeten presenteren en verschillende AI tools moeten gebruiken.

Hiermee konden we ervaren hoe AI ons kan ondersteunen bij het ontwikkelen van lesvormen. De groepen werkten hun ideeën snel uit met behulp van AI, maar het werd ook heel duidelijk dat AI kan nooit bepalen hoe je als docent voor de klas staat. De manier waarop je reageert, inspeelt op de groep en authentiek blijft, blijft iets menselijks! Daar ligt precies de kracht van goed onderwijs. AI kan helpen bij de voorbereiding, maar de docent zelf bepaalt uiteindelijk de toon en de richting van het leerproces.

Andere werkvormen gaan erover om de (on)zin en grenzen van AI te laten ervaren. In analogie van de Turing test, kan je bijvoorbeeld de opdracht geven om een afbeelding van een jonge kerstman te maken (hij heeft dan in 99% van de gevallen nog een grote grijze baard), of om afbeelding van de Akropolis te genereren in de tijd van de oude Grieken (in 99% van de gevallen zal je dan nog steeds een ruïne krijgen omdat de AI systemen zijn getraind op afbeeldingen van een Akropolis als ruïne).

Op basis van wat we tijdens deze workshop hebben geleerd, willen we in de toekomst vaker dit soort experimenten uit gaan voeren om te kijken hoe we AI kunnen inzetten op een betekenisvolle manier. De vraag is dan ook niet Of maar Hoe AI in het onderwijs wordt geïntegreerd.

Impact van AI

Als je een stap dieper kijkt zou je ook nog kunnen gaan onderzoeken (in de klas) wat de impact is van AI. Zowel op de persoon als op de omgeving. Dus hoe reageren mensen op de interactie met AI. Worden ze er betere mensen van? Geeft het ze rust of juist meer stress? Etc…

Een ander onderszoeksdomein gaat (natuurlijk) over het klimaat. Grote tech bedrijven zijn bezig om met het realiseren van eigen mini kerncentrales zodat ze in hun eigen energie behoefte kunnen voorzien. Energie netwerken over de hele wereld hebben problemen met de capaciteitsvraag van data centers. Het is interessant om deze ecologische fotoprint te onderzoeken. Hoeveel energie vraagt een bepaalde promt. Is het bijvoorbeeld zo dat een afbeelding maken van een kerstman in een Superman pak evenveel energie kost om je lege telefoon helemaal op te laden?

Tot slot is het economische vraagstuk ook interessant. AI is gemaakt door bedrijven. Bedrijven waarin heel veel geld is gepompt. Dat moet zich gaan uitbetalen. In welke vorm gaat dat gebeuren? Momenteel is het al zo, dat snelle antwoorden, langere filmpjes en betere afbeeldingen vragen om credits en abonnementen op AI tooling. Ofwel, het wordt duurder. Er zijn ook al AI bedrijven die nar analogie van Google bepaalde antwoorden in het prompt resultaat eerder naar boven laten komen. Denk hierbij antwoorden waarin bewust bedrijfsnamen voorkomen (omdat die hiervoor betaald hebben).

Tot slot hieronder de drie laatste dia’s uit een presentatie die ik soms geef over de geschiedenis van AI en hoe het gebruikt kan worden.

Terug naar het Portfolio overzicht